Pułapka OKI: dla globalnego portfela nowe konto potrafi być droższe niż zwykły rachunek
OKI zwalnia z podatku Belki — ale nie jest darmowe. W zamian płacisz co roku podatek od wartości konta. I jest haczyk, o którym nie mówi żaden kalkulator: zwolnienia (100 000 zł / 25 000 zł) obejmują wyłącznie aktywa złotowe — polskie akcje, polskie obligacje, gotówkę w złotych. Globalny ETF, akcje z USA, fundusz zagraniczny? Zero zwolnienia. Podatek liczony jest od pierwszej złotówki, co roku, także w latach straty.
Mechanizm, w dwóch siłach
Na rachunku zwykłym podatek Belki (19%) płacisz raz, od zysku, przy sprzedaży. W OKI podatek (0,85% w 2027 r.) płacisz co roku, od całego stanu konta — także w latach straty. Z tego wynikają dwie siły:
- Przy niskiej stopie zwrotu OKI przegrywa zawsze: płacisz podatek od wartości, choć zysku, który Belka by opodatkowała, prawie nie ma. W skrajności — przy zerowym zysku rachunek zwykły nie płaci nic, a OKI płaci co roku.
- Przy długim horyzoncie OKI przegrywa dla każdej realistycznej stopy zwrotu: Belka nigdy nie zabierze więcej niż 19% zysku, a roczny podatek od stanu pomniejsza bazę procentu składanego i przez to „składa się" przeciwko Tobie bez żadnego sufitu. Od ok. 27 lat wymagana stopa zwrotu wypada poza 20% rocznie, a przy 30 latach sięga już ok. 50% rocznie — poza wszystkim, co można uczciwie założyć dla realnego portfela.
Okno opłacalności OKI dla aktywów zagranicznych jest więc wąskie: stopa zwrotu musi być dość wysoka, a horyzont dość krótki. Typowy inwestor w globalny ETF — 25–40 lat do emerytury, oczekiwane 6–8% rocznie — jest dokładnie poza tym oknem.
Liczby (100 000 zł w globalnym ETF, 8% rocznie, wpłata na start)
| Horyzont | Rachunek zwykły (po Belce) | OKI (po podatku od stanu) | Różnica |
|---|---|---|---|
| 10 lat | 193 872,92 zł | 198 864,55 zł | OKI +4 991,63 zł (+2,57%) |
| 30 lat | 834 075,21 zł | 786 451,79 zł | OKI −47 623,42 zł (−5,71%) |
Ten sam instrument, ta sama stopa zwrotu — a werdykt odwraca się między 10. a 30. rokiem. To nie anomalia, tylko arytmetyka dwóch różnych podatków.
Próg opłacalności: jakiej stopy zwrotu OKI potrzebuje, żeby wygrać
Dla aktywów bez zwolnienia (kupujesz i trzymasz, sprzedaż na końcu, stawka 0,85% rocznie) OKI wygrywa z rachunkiem zwykłym tylko wtedy, gdy Twoja średnioroczna stopa zwrotu jest wyższa niż:
| Horyzont | 5 lat | 10 lat | 15 lat | 20 lat | 25 lat | 30–40 lat |
|---|---|---|---|---|---|---|
| wymagana stopa | 4,95% | 5,59% | 6,55% | 8,29% | 13,35% | poza realnym zakresem (powyżej 20% rocznie) |
Czytaj to tak: przy horyzoncie 10 lat OKI wygrywa, jeśli zarobisz średnio ponad 5,59% rocznie. Przy 20 latach poprzeczka rośnie do 8,29% — więcej, niż długoterminowa historia globalnych akcji obiecuje po kosztach. Przy 25 latach trzeba już 13,35% rocznie, a od ok. 27 lat próg wypada poza 20% rocznie — czysto arytmetycznie przy 30 latach istnieje jeszcze próg ok. 50% rocznie, czyli poza wszystkim, co można uczciwie założyć dla realnego portfela. Poprzeczka ucieka w górę szybciej niż jakikolwiek zdywersyfikowany portfel potrafi rosnąć.
Co przesuwa wynik z powrotem na korzyść OKI
- Obrót. Powyższe tabele zakładają „kup i trzymaj" — jedyny scenariusz, w którym Belka jest naprawdę odroczona do końca. Jeśli sprzedajesz i odkupujesz (rebalansing, zmiany strategii), płacisz Belkę po drodze i przewaga rachunku zwykłego topnieje. W kalkulatorze jest na to osobny suwak.
- Aktywa złotowe. Polskie akcje i obligacje korzystają ze zwolnienia koszyka inwestycyjnego — łącznie do 100 000 zł wspólnego budżetu, z którego zwolnienie koszyka oszczędnościowego (do 25 000 zł) korzysta w pierwszej kolejności; jeśli nie masz aktywów oszczędnościowych, całe 100 000 zł przypada koszykowi inwestycyjnemu. Dla takich aktywów OKI bywa czystym zyskiem.
- Krótszy horyzont. Przy 7% rocznie OKI wygrywa dla aktywów zagranicznych do ok. 16 lat, a przy 8% — do ok. 19 lat (patrz tabela progów powyżej).
- Dochody wypłacane po drodze. Dywidendy i odsetki poza OKI są opodatkowane na bieżąco; wewnątrz OKI — nie (ustawy o PIT nie stosuje się do przychodów z aktywów OKI). Im więcej portfel wypłaca, tym lepiej wypada OKI.
Zastrzeżenia, uczciwie
- Stawka 0,85% dotyczy 2027 r. (przepis przejściowy). Od 2028 r. stawka = 19% × stopa referencyjna NBP z 31 października roku poprzedniego (minimum 0,1%, zaokrąglana w dół do 2 miejsc), ogłaszana do 30 listopada. Tabele zakładają 0,85% przez cały horyzont — w kalkulatorze możesz przyjąć inną stawkę.
- Wyliczenia to deterministyczna projekcja przy stałej stopie zwrotu, z podatkiem OKI liczonym od średniej dziennych wycen — dokładnie tak, jak każe ustawa. Szczegóły i cytaty artykułów: metodologia.
- To symulacja edukacyjna, nie porada podatkowa ani inwestycyjna. Werdykt zależy od Twoich parametrów — policz swój przypadek: zajmie to minutę, a żadna z tych liczb nie wychodzi poza Twoją przeglądarkę.